Kültürpark Platformu’ndan Basmane isyanı: Tugay’a istifa çağrısı!

Basmane Çukuru’nun geleceğine ilişkin tartışmalar sürerken Kültürpark Platformu, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin TMSF ile yürüttüğü görüşmelere tepki gösterdi. Üç ayrı bilirkişi raporunun belediyenin tapu iptali talebini haklı bulduğunu savunan platform, Başkan Cemil Tugay’ı hedef alarak “Basmane arazisini sermayeye peşkeş çekmek için raporları görmezden geldi” dedi. Platform ayrıca Cemil Tugay'ı istifaya davet etti.

Berivan KAYA/ - İzmir'in uzun yıllardır gündeminde yer alan Basmane Çukuru'na ilişkin tartışmalar yeniden gündeme geldi. Kültürpark Platformu, arazinin mülkiyetine ve İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) ile yürüttüğü görüşmelere tepki göstermek için bugün Basmane Çukuru önünde bir araya geldi.

Platform, ‘Basmane Çukuru’na özgürlük’, ‘sermaye elini Basmane’den çek’, ‘Cemil Tugay istifa’, ‘sermayeye teslim olmayacağız’, ‘ne AVM ne gökdelen kamusal alan’ sloganlarıyla İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclisinin toplandığı 4 Nolu hole yürüdü.

GÖKDELEN VE AVM’YE KARŞI KAMU MÜLKİYETİ ÇAĞRISI Meclis salonu önünde yapılan basın açıklamasını Zehra Akbıyık okudu. Açıklamada, Basmane arazisinin mülkiyetine ilişkin 2022 yılında açılan davaya değinildi. Akbıyık açıklamasında, “Basmane arazisi, Basmane çukuru, olarak bilinen bu alan Basmane'nin incisi, elmasıdır. 2. derece tarihi ve doğal sit alanı olarak tescillenmiş bir bölgede tarihi Kemeraltı çarşısının hemen yanı başında yer alır ve Kültürpark'ın ayrılmaz bir parçası konumundadır. Buraya yapılacak gökdelen, AVM gibi herhangi bir yapı Kültürpark'ın, Basmane’nin bütünlüğünü bozacaktır. Tarihi ve doğal sit alanı özelliğini yitirmesine, işlev ve öneminin etkisiz kılınmasına yol açacaktır. Bu arazi Ermeni hastanesi, otobüs terminali, ESHOT otobüs garajı gibi nasıl kamusal alan olarak görülüp kullanıldıysa, haksız hukuksuz şekilde sermayeye devredilen arazinin tapusunun iptal ettirilerek tekrar İzmir halkına kamuya devri sağlanmalıdır” dedi.

BASMANE ÇUKURU’NDA 38 YILLIK SATIŞ HİKÂYESİ Basmane Çukurunun tarihini anlatan Zehre Akbıyık, “Özfatura aynen Hilton arazisi gibi, Konak Pier gibi Basmane arazisini de ilk Belediye Başkanlığı döneminde, 1988’de “lüks bir otel ve alışveriş merkezi” inşası talebiyle hasılat paylaşımı / kat karşılığı veya doğrudan satış odaklıprojelendirerek satışa çıkarttı. İhale Asil Nadir’de kaldı. 1990’da Yüksel Çakmur başkanlığı aldığında, Asil Nadir’e yatırdığı para iade edildi ve ihale iptal edilerek, Basmane arazisi geri alındı. Özfatura 1994’de yeniden seçildiğinde Basmane arazisinin satışı konusu hala aklındaydı. 1997’de Burhan Özfatura kat karşılığı bir ihale açtı. Katlar henüz ortada yokken, inşaatın en başında tapunun tamamını ihaleyi alan şirketlere vererek, kamu malını güvencesiz bıraktı. Süreç içinde bu şirketlerin hakları Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devroldu. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Piriştina'nın vefatının ardından, 2004'te Aziz Kocaoğlu Başkanlığa getirildi. Kocaoğlu ve ekibinin yanlış politikaları, İzmir Emek ve Demokrasi güçlerini hem Kültürpark hem de Basmane arazisini korumaya yöneltti ve 2016’da Kültürpark Platformu kuruldu. Kent muhalefetinin zorlamasıyla, Kocaoğlu ve TMSF’nin Folkart’a sunduğu Basmane arazisi, Asil Nadir sürecinde olduğu gibi, yatırılan para iade edilerek Belediyeye geri döndürüldü” dedi.

ÜÇ BİLİRKİŞİ RAPORUNDAN DA BELEDİYE LEHİNE GÖRÜŞ Mahkeme tarafından hazırlatılan 2022, 2024 ve 2025 tarihli üç ayrı bilirkişi raporunun da tapu iptali ve tescil konusunda belediyeyi haklı bulduğunu belirten Akbıyık, “2022’de Tunç Soyer’in Belediye Başkanlığı döneminde sözleşmenin geriye etkili feshi, yükleniciye peşinen devredilen tapuların iptali, taşınmazın tamamının belediye adına tescili ile verilen teminat mektubunun nakde çevrilerek belediyeye ödenmesi talebiyle dava açıldı. Dava için Mahkeme tarafından 3 ayrı Bilirkişi Raporuhazırlattırıldı (07 Aralık 2022, 22 Temmuz 2024 ve 06 Ekim 2025). Her üç Bilirkişi Raporu da belediyenin tapu iptalive tescil talebini haklı buldu ve tapunun belediyeye geri dönüşünden yana görüş bildirdi. Bilirkişiler arazinin mülkiyeti konusunda mutabakat içindeyken, yalnızca alacak miktarları konusunda farklı hesaplamalar yaptı. Bilirkişiler yüklenicilerin edimlerini yerine getirmediği, çukur kazmanın mülkiyet hakkını doğurmadığı, başlangıçta yüklenicilerin işi bitirme ehliyeti konusunda yeterliliğinin tartışmaya açık olduğu, sözleşmenin feshinin belediyenin, kamunun malını koruma hakkı olduğunu savundular. Bilirkişiler asli edimin yani, inşaatın en az ?'ının tamamlanmış olmaması, gelecekte yapılacak inşaata güvenilerek peşinen verilen tapuların geçersizliği, yüklenicilerin TMSF yönetimine geçmesi ile mali ve hukuki ehliyetlerini kaybetmiş olmaları, 30 yıl süren eylemsizliği haklı gösterecek bir durumun söz konusu olmaması geriye etkili feshi geçerli olarak tanımladı. Bilirkişiler yüklenicilerin Kahramanlar Otoparkını Yap-İşlet-Devret ile karşılığı alınmış ticari bir iş olduğunu, süresini tamamlandığını, Kazılan Çukurun bugün için kamuya hiçbir yararı olmadığını, yüklenicilerin temel için yaptığı masraflara ilişkin taleplerin, Basmane arazisinin mülkiyetinden ayrı olduğunu vurgulamışlardır. Öncelikli talebin mülkiyetin geri kazanılması, ikinci aşama da parasal taleplerin denetlenebilir biçimde tasfiyesi olması gerektiğini belirtmişlerdir” ifadelerine yer verdi.

TUGAY BİLİRKİŞİ RAPORLARINI GÖRMEZDEN GELDİ! Akbıyık açıklamasının devamında şu ifadelere yer verdi;

“Üç ayrı Bilirkişi Raporu birlikte değerlendirildiğinde tablo nettir. Hak edilmemiş tapuların iadesi zorunludur, geriye etkili fesih kesindir, mali yetersizlik sabittir ve parasal talepler tapu devrine engel değildir. Hukuki zemin kamunun lehinedir. Cemil Tugay seçildiği günden bu yana tüm bu Bilirkişi Raporlarını bilirken, Basmane arazisini sermayeye peşkeş çekmek için hepsini görmezden geldi.

Kente ilişkin süreçlerin şeffaf ve katılımcı bir şekilde yürütülmesi gerekiyor, Kültürpark platformu Basmane arazisinde Kent suçlarına konu olacak bir yapılaşmanın olmasına bugüne kadar olduğu gibi asla izin vermeyecektir. Basmane arazisini Kültürpark'ın ayrılmaz bir parçası olarak görüyor, İzmir halkının, İzmir'in yaşayan belleğinin, ruhunun yok olmasına izin vermeyeceğimizi belirtiyor. Kültürpark Platformu olarak kentin önemli sit alanı, hafıza mekânı, Kültürpark’ın ayrılmaz parçası Basmane Arazisinin; kamu malı olduğu ve bu alan hakkında bir tasarruf geliştirmeden önce kamuda kalmasına yönelik yöntemlerin tartışmaya açılarak tüketilmesi, ortak aklın devreye sokulması, akademik meslek odaları ve kent paydaşlarıyla bu durumun şeffaf bir şekilde tartışılması gerektiğini bir kez daha ifade ediyoruz.”

Kaynak: Ege'de Sonsöz