EGEÇEP’ten Aliağa tepkisi: İnsanlar daha kaç farklı şekilde ölecek?

Aliağa'daki HABAŞ Demir-Çelik Fabrikası'nda 6 işçinin hayatını kaybettiği, 13 kişinin yaralandığı patlamanın ardından açıklama yapan EGEÇEP, bölgede 4 gün önce de bir işçinin yaşamını yitirdiğini hatırlatarak sanayi tesislerindeki iş güvenliği ve çevre denetimlerini gündeme taşıdı. Platform, “Aliağa'da insanlar daha kaç farklı şekilde ölüme gönderilecek?” diye sordu.

– İzmir'in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir-Çelik Fabrikası'nda meydana gelen ve 6 işçinin hayatını kaybettiği, 13 kişinin yaralandığı patlamanın ardından Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP) açıklama yaptı.

Patlamada enkaz altında kalan 8 kişiye ulaşmak için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü belirten EGEÇEP, bölgedeki bileşenlerinden gelen bilgilerin can kaybı ve yaralı sayısının resmî olarak açıklanandan daha yüksek olabileceğine işaret ettiğini aktardı. Bu bilgilerin henüz doğrulanmadığının altını çizen platform, yetkililere can kayıpları, yaralılar ve arama kurtarma çalışmalarının son durumuyla ilgili şeffaf açıklama yapma çağrısında bulundu.

Açıklamada, 5 Kasım'da Aliağa'da meydana gelen başka bir patlamada işçi Eyüp Eğinli'nin de hayatını kaybettiği hatırlatıldı. EGEÇEP, iki olayın birbirinden bağımsız ve münferit kazalar olarak değerlendirilmesine karşı çıktı.

‘ALİAĞA AĞIR SANAYİ VE KİRLİLİK YÜKÜ ALTINDA’ Aliağa'da rafineri, petrokimya tesisleri, demir-çelik fabrikaları, gemi söküm tesisleri ve limanların aynı bölgede yoğunlaştığına dikkat çekilen açıklamada, bu sanayi yoğunluğunun bedelini işçilerin, bölge halkının ve doğanın ödediği savunuldu.

Platform, Dokuz Eylül Üniversitesi ve İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü tarafından yürütülen ve 2009 yılında kamuoyuna sunulan bilimsel çalışmayı da hatırlattı. Çalışmada Aliağa'daki mevcut kirlilik yükünün acilen azaltılması gerektiğinin, yeni kirlilik yüklerinin ise sınır değerlere uyumu daha da güçleştireceğinin ortaya konulduğu belirtildi.

Çevre ve Orman Bakanlığının 2008 yılında yeni tesisler ve kapasite artışlarına ilişkin belirli ÇED karar süreçlerini durdurduğu, ancak bu uygulamanın 2012 yılında kaldırıldığı ifade edildi. EGEÇEP, bilimsel uyarılara rağmen bölgenin sanayi yükünün artırılmaya devam edildiğini belirterek bu kararların da sorgulanması gerektiğini kaydetti.

‘1,1 MİLYON TON CÜRUF OLUŞTU’ EGEÇEP'in 4 Ekim 2026 tarihinde düzenlediği “Ekokırım Mahalli Aliağa – Adil Dönüşüm” panelinde ele alınan verilere de yer verilen açıklamada, Aliağa'da PM10 açısından hava kirliliği taşıma kapasitesinin dolduğu, hava ve toprakta ağır metal kirliliği bulunduğu ifade edildi.

Açıklamaya göre, yalnızca 2025 yılında bölgedeki demir-çelik fabrikalarında 1,1 milyon ton cüruf ve 154 bin ton ağır metal tozu oluştu.

İşçi sağlığına ilişkin verilere de dikkat çekilen açıklamada, Türkiye'de her yıl en az 2 bin 200 işçinin iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiği, meslek hastalıklarına bağlı ölümlerin ise yılda 15 bin ile 25 bin arasında olabileceğinin tahmin edildiği belirtildi.

Panelde konuşan Dr. Aslı Odman'ın değerlendirmesine atıf yapılan açıklamada, iş cinayetlerindeki ani ölümlerin yanı sıra çoğu zaman kayıtlara dahi geçmeyen yavaş ölümlerin de bulunduğu vurgulandı.

‘TEKNİK ARIZA SORUMLULUĞU ORTADAN KALDIRMAZ’ Valiliğin ilk değerlendirmesinde, sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmüş olabileceğinin belirtildiği hatırlatılan açıklamada, patlamanın kesin teknik nedeninin yapılacak incelemelerle ortaya çıkacağı kaydedildi.

EGEÇEP, olayın teknik olarak nasıl gerçekleştiği ile neden önlenemediğinin birbirinden farklı sorular olduğuna dikkat çekerek, işçi ölümlerinin yalnızca teknik arızalar ve kazalarla açıklanamayacağını savundu.

Üretim ve kârın işçi sağlığı ile yaşam hakkının önüne konulduğunu, tehlikelerin yeterince önlenmediğini ve denetimlerin etkisiz kaldığını öne süren platform, teknik bir arızanın işverenlerin ve kamu kurumlarının önleme ve denetleme sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını belirtti.

EGEÇEP'TEN 5 MADDELİK ÇAĞRI Platform, yaşanan patlamanın ardından taleplerini de sıraladı. EGEÇEP'in açıklamasında şu başlıklar öne çıktı:

- Patlamanın bağımsız biçimde araştırılması, varsa ihmallerin ve sorumluların meslek örgütleri ile bağımsız uzmanların katılımıyla ortaya çıkarılması. - Aliağa'daki yüksek riskli tesislerin işçi sağlığı, yangın ve patlama güvenliği açısından kapsamlı biçimde denetlenmesi; ciddi tehlike bulunan üretim faaliyetlerinin güvenli koşullar sağlanana kadar durdurulması. - İşçilerin ve bölge halkının sağlığının düzenli izlenmesi, meslek hastalıklarının kayıt altına alınması; hava, su ve topraktaki kirleticilerin bağımsız ölçümlerle takip edilerek sonuçların kamuoyuna açıklanması. - Aliağa'da sanayi yükünü artıracak yeni yatırımlara izin verilmemesi, mevcut kirliliğin azaltılması ve ekosistemlerin onarılması. - Mevcut tesislerde adil dönüşüm başlatılması; dönüşüm sürecinde işçilerin istihdam, ücret ve özlük haklarının güvence altına alınması.

Açıklamanın sonunda işçilerin ve bölge halkının ekmek ile sağlıklı çevre arasında seçim yapmak zorunda bırakıldığı belirtilerek, güvenli koşullarda çalışma ve sağlıklı bir çevrede yaşamanın birbirinden ayrılamayacak temel haklar olduğu ifade edildi.

EGEÇEP, açıklamasını şu sorularla tamamladı:

“Aliağa'da daha kaç patlama yaşanacak, daha kaç işçi yaşamını yitirecek? Ve Aliağa'da insanlar daha kaç farklı şekilde ölüme gönderilecek?”

Platform, Aliağa'nın geleceğinin yeni sanayi yatırımları yerine ekosistemlerin onarıldığı ve emekçilerin haklarının güvence altına alındığı bir adil dönüşümle kurulması gerektiğini savundu.

Kaynak: Ege'de Sonsöz